Pisidia Antiokheia’sındaki Aedilicus Tepesi’nde Ele geçen Sikkeler

Hacer SANCAKTAR   151–168

Doi: 10.36991/PHILIA.202012 

Kaynak göster 

 

Öz: Pisidia Antiokheia’sı, Isparta İli Yalvaç ilçesinin yaklaşık 1 km kuzeydoğusunda ve Sultan Dağları’nın güney yamaçlarında batı bakışımlı yedi tepeden oluşan alanda kurulmuştur. Yazar Antiokheia kentinde 2015–2016 ve 2019 yıllarında Aedilicus Tepesi’nde kilise ve postamentlerdeki kazılarda ele geçen toplam 62 adet sikkeyi incelemektedir. Hem bu kazıların hem de kentteki diğer yapıların sikke buluntuları arasında Bizans Dönemi çok yoğun bir şekilde temsil edilirken, İslami sikke yok denecek kadar azdır. Kilisede ve postamentlerde ele geçen buluntular içerisinde en erken sikkeler MS II., IV.–V. yüzyıla aitken, en geç sikkeler ise 1092 tarihlidir. Sikkeler ve diğer buluntular yapının farklı dönemlerde onarımlar geçirerek MS 12. yüzyıla kadar kullanılmış olduğunu düşündürmektedir.

Sikkeler, sakinlerinin yanı sıra kentteki ekonomik ve siyasal hareketlilik konusunda da fikir vermektedir. Çalışma öncelikle Aedilicus Tepesi’ndeki kazılarda ele geçen sikkeleri dönemsel olarak değerlendirmekte ve ardından bir katalogla son bulmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Pisidia Antiokheia’sı, Kilise, Geç Roma, Bizans, Sikke.

 

Kaynakça

 

Akış 2011

E. Akış, Yalvaç Müzesi’nde Yer Alan Pisidia Antiocheiası Roma Koloni Sikkeleri, Unpublished master’s thesis, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta 2011.

Aktaş 2006

M. Aktaş, Pisidia Antiocheia’sı Kent Sikkeleri, Unpublished master’s thesis, Selçuk Üniversitesi, Konya 2006.

Butcher 2003

K. Butcher, Small Change in Ancient Beirut. The Coin Finds from BEY 0006 and BEY 045: Persian Hellenistic, Roman and Byzantine Periods, Berytus 45–46, Beirut 2003.

Byrne – Labarre 2006

M. A. Byrne – G. Labarre, Nouvelles inscriptions d’Antioche de Pisidie d’après les Note-Books de W. M. Ramsay (IK 67), Bonn 2006.

Calder 1912

W. M. Calder, Colonia Caesareia Antiocheiai, JRS 2, 1912, 78–109.

Cohen 1978

G. M. Cohen, Seleucid Colonies: Studies in Founding, Administration and Organization (Historia, Einzelshriften, Heft 30), Wiesbaden1978.

Cohen 1995

G. M. Cohen, The Hellenistic Settlements in Europe, the Islands, and Asia Minor, Oxford 1995.

Demirel-Gökalp 2007

Z. Demirel-Gökalp, Yalvaç Müzesi Bizans Sikkeleri, Unpublished Dissertation, Eskişehir 2007.

Demirel-Gökalp 2009

Z. Demirel-Gökalp, Yalvaç Müzesi Bizans Sikkeleri, Ankara 2009.

DOC I

A. R. Bellinger – P. Grierson, Catalogue of the Byzantine Coins in the Dumbarton Oaks Collection and in the Whittemore Collection, Volume 1, Anastasius I to Marice 491–602, Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies, Washington 1966.

DOC II/1

A. R. Bellinger ‒ P. Grierson, Catalogue of the Byzantine Coins in the Dumbarton Oaks Collection and in the Whittemore Collection, Volume 2 Part I Phocas to Theodosius III 602–717, Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies, Washington, D.C. 1968. 

DOC II/2

A. R. Bellinger ‒ P. Grierson, Catalogue of the Byzantine Coins in the Dumbarton Oaks Collection and in the Whittemore Collection, Volume 2 Part 2 Phocas to Theodosius III 602–717, Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies, Washington, D.C. 1968. 

DOC III/2

A. R. Bellinger ‒ P. Grierson, Catalogue of the Byzantine Coins in the Dumbarton Oaks Collection and in the Whittemore Collection, Volume 3 Part 2, Leo III to Nicephorus III 717–1081, Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies, Washington, D.C. 1973.

Guest 2012

P. Guest, The Production, Supply and Use of Late Roman and Early Byzantine Copper Coinage in the Eastern Empire, NC 172, 105–131, 2012.

Hild 2008

F. Hild, Die Via Sebaste in Kleinasien, in: C. Stavrakos – A.-K. Wassiliou – M. K. Krikorian (eds.), Hypermachos. Studien zu Byzantinistik, Armenologie und Georgistik. Festschrift für Werner Seibt zum 65. Geburtstag, Wiesbaden 2008, 59–71.

Johnson 1958

E. S. Johnson, Early Christianity in Asia Minor, Journal of Biblical Literature 77/1, 1958, 1–17. 

Kaşka 2017

G. Kaşka, Pisidia Antiokheia’sında Hristyanlık, SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 41, 2017, 21–33.

Katsari et al. 2012

C. Katsari – C. S. Lightfoot – A. Özme, The Amorium Mint and the Coin Finds, Amorium Reports 4, Berlin 2012.

Krzyzanowska 1970

A. Krzyzanowska, Monnaies coloniales d’Antioche de Pisidie, Warszawa 1970.

Levick 1966

B. M. Levick, The Coinage of Pisidian Antioch in the 3rd Century A.D., NC7 6, 1966, 47–59.

Levick 1967

B. M. Levick, Roman Colonies in Southern Asia Minor, Oxford 1967. 

Levick 1968

B. M. Levick, Antiocheia 15, RE Suppl. XI, 1968, 49–61.

LRBC I/II

R. A. G. Carson – P.V. Hill – J. P. C. Kent, Late Roman Bronze Coinage I/II, London 1978.

Metcalf 1987

D. M. Metcalf, Coinage of the Crusades and the Latin East, NC 147, 1987, 84–105.

Milne 1947

J. G. Milne The Coinage of Antioch in Pisidia after A.D. 250, NC 7, Sixth Series, 1947, 1–97.

Mitchell 1976

S. Mitchell, Legio VII and the Garrison of Augustan Galatia, The Classical Quarterly, New Series, Vol. 26/2, 1976, 298–308.

Mitchell 1993

S. Mitchell, Anatolia: Land, Men and Gods in Asia Minor, vol. 2, The Rise of the Church, Oxford 1993.

Mitchell – Waelkens 1998

S. Mitchell – M. Waelkens, Pisidian Antioch, The Site and İts Monuments, London 1998. 

Nollé 1995

J. Nollé, Colonia Und Socia Der Römer, Ein neuer Vorschlag zur Auflösung der Buschtaben “SR” auf den Münzen von Antiocheia bei Pisidien, Rom und der Griechische Osten, Festschrift H. H. Schmitt zum 65. Geburtstag, Stuttgart 1995, 350–370.

Özhanlı 2009a

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheiası Kazıları 2008, Anmed 7, 2009, 70–74.

Özhanlı 2009b

M. Özhanlı, III. Ulusal Taş Sempozyumu Geçmişten Geleceğe Ticaret Yapılarında “Taş”, Antalya 20–21 Kasım 2009, 45–50.

Özhanlı 2011

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheiası Kazısı 2010, Anmed 9, 2011, 90–93.

Özhanlı 2012

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheiası Kazısı 2011, Anmed 10, 2012, 88–92.

Özhanlı 2013a

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheiası Kazısı 2012, Anmed 11, 2013, 14–20.

Özhanlı 2013b

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheia Özelinde Roma Dönemi Kent Planlaması, in: B. Hürmüzlü – M. Fırat – A. Gerçek (eds.), Pisidia Araştırmaları I, Sempozyum Bildiri Kitabı, Isparta 05–06.11.2012, Isparta 2013, 155–175.

Özhanlı 2014

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheiası Kazısı 2013, Anmed 12, 2014, 14–19.

Özhanlı 2015

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheia Kazısı 2014, Anmed 13, 2015, 1–7.

Özhanlı 2016

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheia Kazısı 2015, Anmed 14, 2016, 9–15. 

Özhanlı 2017a

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheia Kazısı 2016, Anmed 15, 2017, 95–99. 

Özhanlı 2017b

M. Özhanlı, Pisidia Antiokheiası, Yollar ve Mirtokefalon Savaşı, USAD 7, 2017, 99–104.

Özsait 1999

M. Özsait, Küçük Asya’da Roma Kolonileri, in: N. Başgelen – G. Çelgin A. V. Çelgin (eds.), Zafer Taşlıklıoğlu Armağanı Anadolu ve Trakya Çalışmaları I, 1999, 123–132.

Pollard – Berry 2012

N. Pollard – J. Berry, The Complete Roman Legions, New York 2012.

Ramsay 1912a

W. M. Ramsay, Excavations at Antioch of Pisidia: The name of St Luke, The Athenaeum 4420, 1912, 45–46.

Ramsay 1912b

W. M. Ramsay, Excavations at Antioch of Pisidia: II Quirinius Governor of Syria, The Athenaeum 4424, 1912, 149.

Ramsay 1912c

W. M. Ramsay, Excavations at Antioch of Pisidia: III The Hieron of Men Askaenos, The Athenaeum 4427, 1912, 226.

Ramsay 1912d

W. M. Ramsay, Excavations at Antioch of Pisidia: IV The sanctuary and dedications, The Athenaeum 4428, 1912, 252–253.

Ramsay 1913

W. M. Ramsay, Excavations at Antioch of Pisidia: V The Sanctuary and Surrounding Buildings, The Athenaeum 4454, 1912, 190.

Ramsay 1916

W. M. Ramsay, Colonia Caesarea (Pisidian Antioch) in the Augustan Age, JRS 6, 1916, 83– 134.

Ramsay 1924

W. M. Ramsay, Studies in the Roman Province Galatia: VI. Some Inscriptions of Colonia Caesarea Antiochea, JRS 24, 1924, 172– 205.

Reece 2003

R. Reece, The Late Roman Economy and Coins, in: L. Lavan – W. Bowden (eds.), Theory and Practice in Late Antique Archeology, Vol. 1, 2003, 139–168.

RIC X

J. P. C. Kent, The Divided Empire and the Fall of the Western Parts, 395–491, Roman Imperial Coinage X, London 1994.

Ritterling 1925

E. Ritterling, Legio, RE XII, 1925, 1211–1829.

Robinson 1924

D. M. Robinson, A Preliminary Report on the Excavations at Pisidian Antioch and at Sizma, AJA 28, 1924, 195–237.

Robinson 1925

D. M. Robinson, Notes on Inscriptions from Antioch in Pisidia, JRS 15, 1925, 253–262.

Sancaktar 2013

H. Sancaktar, 2012 Yılı Pisidia Antiokheia Kazısı Sikkeleri: Ön Rapor, in: B. Hürmüzlü – M. Fırat – A. Gerçek (eds.), Pisidia Araştırmaları I, Sempozyum Bildiri Kitabı, Isparta 05–06.11.2012, Isparta 2013, 368–377.

Sancaktar 2014

H. Sancaktar, Antiokheia (Pisidia) Kazısı Sikkeleri: 2008–2012, in: K. Dörtlük – O. Tekin – R. Boyraz-Seyhan (eds.), First International Congress of the Anatolian Monetary History and Numismatics, Antalya 25–28 February 2013, Istanbul 2014, 515–524.

Takmer – Kaşka 2018

B. Takmer – G. Kaşka, Fahri Duumviratus: Colonia Caesarea Antiochensis Örneği, in: M. Arslan – F. Baz (eds.), Arkeoloji, Tarih ve Epigrafinin Arasında: Prof. Dr. A. Vedat Çelgin’in 68. Doğum Günü Onuruna Makaleler, Istanbul 2018, 825–861.

Travaglini – Camilleri 2010

A. Travaglini – V. G. Camilleri, Hierapolis di Frigia Le Monete, Campagne di Scavo 1957–2004, Hierapolis di Frigia IV, Istanbul 2010.

Taşlıalan 1997

M. Taşlıalan, Pisidian Antioch “The Journey of St. Paul To Antioch”, Istanbul 1997.

Taşlıalan 2013

M. Taşlıalan, 1981–2001 Yılları Arasında Pisidia Antiocheia’sında Yapılan Çalışmalar, in: B. Hürmüzlü – M. Fırat – A. Gerçek (eds.), Pisidia Araştırmaları I, Sempozyum Bildiri Kitabı, Isparta 05–06.11.2012, Isparta 2013, 108–141.

Uzunaslan 2013

A. Uzunaslan, Epigrafik ve Arkeolojik Araştırmalar Işığında Pisidia Antiocheia: Kent Tarihine İlişkin Yeni Gözlemler, in: B. Hürmüzlü – M. Fırat – A. Gerçek (eds.), Pisidia Araştırmaları I, Sempozyum Bildiri Kitabı, Isparta 05–06.11.2012, Isparta 2013, 312–343.